Türkiye’de kadın kooperatiflerini ekonomik olarak güçlendirmek ve yerel üretime katkı sağlayarak kadınların ekonomik ve sosyal hayata katılmalarını teşvik etmek üzere yola çıkan “Benim Kooperatifim Projesi” kapsamında Kapadokya Yöresi Kadın Girişim Üretim ve İşletme Kooperatifleri Birliği’nin işleteceği atölye ve kahvaltı evi açıldı. Cumhuriyet döneminin inşa edilen ilk okullarından biri olan ve Nevşehir İl Özel İdaresi tarafından renovasyonu yapılan Bahçeli Köyü’ndeki ortaokul binasında yer alan işletmenin açılışı, Nevşehir Valisi Hüseyin Kök’ün de katıldığı bir törenle gerçekleştirildi.
Kapsayıcı Büyüme Derneği, Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (KEDV), Awen for Us iş birliği ve JTI’ın varlığı ile hayata geçen Benim Kooperatifim projesi, kadınların ekonomik ve sosyal hayata katılımını güçlendirmeye devam ediyor. Program kapsamında ilk defa 7 kadın kooperatifinin bir araya gelerek oluşturduğu birliğin projesine destek sağlandı.
Proje kapsamında tam teşekküllü bir endüstriyel mutfak ve servis alanı kuruldu, atölye ve kahvaltı evi olarak faaliyet gösterecek hizmet binasının üretim ekipmanları ile iç tefrişatı yapıldı. Kadıncık Ana, Birlikte Genciz, Ferfene Çat, Mucur, Özyayla, Tafana ve Adem kooperatiflerinin bir araya gelerek kurduğu birlik tarafından işletilecek merkezin, Bahçeli Köyü başta olmak üzere, kadınların ekonomik güçlenmesine, bölgenin turizm ve kültür mirasına da doğrudan katkı yapması hedefleniyor.
Kapadokya Yöresi Kadın Girişim Üretim ve İşletme Kooperatifleri Birliği Başkanı İnci Mine Özkan, “Bizler bu coğrafyada sadece tandırın başında ekmek yoğurmadık; tezgâhın başında hayaller dokuduk, toprağa tohum ekerken umudu büyüttük. Ancak öğrendik ki; dağınık duran taneler ne kadar değerli olursa olsun, tek bir ipe dizilmedikçe bir gerdanlık, bir zarafet, bir kuvvet oluşturmuyor. İşte bugün biz, Kapadokya’nın dört bir yanındaki kadınların emeğini aynı ipe diziyor; birliğimizin dayanışmasıyla geleceğe yürüyoruz” dedi.
Ülkemizdeki kadın kooperatiflerinin güçlenmesini misyon edinen Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (KEDV) Yönetim Kurulu Başkanı Şengül Akçar, “KEDV olarak yoksulluğun ve eşitsizliklerin olmadığı, daha demokratik ve yaşanabilir bir dünyanın ancak kadınların liderliğiyle kurulabileceğine inanıyoruz. Bu nedenle 1986 yılından bu yana, özellikle dar gelirli kadınların yerel kalkınmadaki liderliklerini ve kalkınma süreçlerine katılımlarını güçlendirmek için çeşitli programlar yürütüyoruz. 2001 yılında başlattığımız Kadın Kooperatifleri Hareketi de bu çalışmalarımızın önemli bir parçası. Kadın kooperatiflerini yalnızca ekonomik güçlenmenin değil, kadınların birlikte karar almasının, ortak ihtiyaçları doğrultusunda hareket etmesinin ve yaşadıkları çevrenin dönüşümünde söz sahibi olmasının da önemli bir aracı olarak görüyoruz. Kapadokya’da yedi kadın kooperatifinin bir araya gelerek oluşturduğu bu birlik, kadınların dayanışma içinde neler başarabileceğinin güçlü bir örneği. Benim Kooperatifim projesi kapsamında bu girişimi desteklemekten mutluluk duyuyoruz. Bu ortak yapının kadınların ekonomik güçlenmesine, yerel üretimin gelişmesine ve bölgenin kültürel mirasının yaşatılmasına katkıda bulunacağına inanıyoruz” diye konuştu.
Benim Kooperatifim projesinin paydaşlarından Kapsayıcı Büyüme Derneği Başkanı Kadir Kılıçparlar ise “Benim Kooperatifim, kadını kurumsal olarak desteklemeyi dert edinmiş bir proje. Dört yıl önce İzmir ve Hatay’dan başladığımız yolculuğa her yıl iki yeni kooperatif ekleyerek zenginleştik. Bahçeli’de, yedi kadın kooperatifinin örnek bir girişimle oluşturduğu bir birliğe destek vermek bizim için ilk oldu. Hem bölgedeki kadın kooperatiflerine omuz verdik hem Cumhuriyet döneminden kalma bir okulun ihyasına yani kültürel mirasın korunmasına katkı sağladık. Turizmin kalbindeki Ürgüp’ün hemen yanı başındaki Bahçeli’ye hareket getirmesi beklenen bu kafe, atölye ve deneyim merkezinin sürdürülebilirliği için herkesin desteğini rica ediyoruz” dedi.
Açılış töreninin moderasyonunu yapan Awen for Us Kurucusu Dr. Aylin Löle, “Biz sosyal etki yaratmanın yalnızca iyi niyetli projeler geliştirmekten ibaret olmadığına inanıyoruz. Bizim için gerçek sosyal etki insanların hayatlarında kalıcı bir değişim yaratabilmek, potansiyellerini açığa çıkarabilecekleri fırsatlar oluşturmak ve bu fırsatları sürdürülebilir yapılara dönüştürebilmek. Nevşehir ve çevresinden 7 kooperatif, 57 ortak, beraber bir gelecek hayali etrafında buluştu. Her birinin ayrı bir hikayesi, emeği ve mücadelesi var, bugün ise ortak bir hedefleri var” dedi.
Ürgüp’ün Bahçeli köyünde Cumhuriyet döneminin ilk ortaokullarından biri olarak inşa edilen okul, 750 metrekarelik bahçeye, 300 metrekarelik kapalı alana sahip. Nevşehir İl Özel idaresi tarafından aslına uygun olarak renovasyonu tamamlanan bina, ilk etapta kahvaltı ve atölye evi olarak hizmet verecek. Bu tarihi yapının, yakın gelecekte kadınların ürünlerini işleyebilecekleri, markalaştırabilecekleri ve ziyaretçilerle buluşturabilecekleri bir bölgesel kalkınma merkezine dönüşmesi hedefleniyor. Tarihi hikayesi ve ekonomik potansiyeli ile söz konusu okul binasının, Bahçeli Köyü başta olmak üzere, bölgenin turizm ve kültür mirasına da doğrudan katkı yapması amaçlanıyor.
"Benim Kooperatifim" Hakkında
Benim Kooperatifim, Kapsayıcı Büyüme Derneği, Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (KEDV) ve Awen for Us iş birliği ve JTI Türkiye’nin varlığı ile 2023 yılında hayata geçirildi. Benim Kooperatifim, Türkiye'nin çeşitli bölgelerindeki kadın kooperatiflerinin güçlenmesi, kapasitelerin artması ve böylece kadınların ekonomik ve sosyal hayata katılımlarını artırmak için özel sektör, sivil toplum ve kadın kooperatifleri üçgeninde sürdürülebilir bir model oluşturulması amacıyla hayata geçirilmiş bir topluma yatırım projesi.
Çeşitlilik ve kapsayıcılığın gözetildiği proje kapsamında her sene iki kadın kooperatifi seçilerek; kapasitelerinin güçlenmesi, üretim süreçlerinin iyileştirilmesi, pazarlama ve satış modellerinin yapılandırılmasına doğrudan katkı sağlanıyor.
Proje kapsamında Mayıs 2023–Aralık 2024 tarihleri arasında Çeşme Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifi (ÇEŞKA) ve Payas Emekçi Kadınlar Kooperatifi desteklendi. Çeşka Kadın Kooperatifi üyesi kadınların kendi öz kaynakları ile kurduğu ‘Anne Mutfağı’, ‘Çeşka Dükkân’ ve ‘Çeşka Kafe’nin üretim altyapıları yenilenerek, daha fazla kadının sosyal güvence kapsamında çalışma hayatına katılımlarına katkı sağlandı. Payas Emekçi Kadınlar Kooperatifi’ne ise üretim ekipmanı ve pazarlama desteği verilerek, kapasite geliştirme ve özellikle deprem bölgesinde örnek olabilecek ilham verici bir toplumsal fayda yaratıldı.
2024-2025 döneminde de Yalova Kurtköy Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifi ve Yozgat Aydıncık Kooperatifi’ni destekleme programına dahil eden ‘Benim Kooperatifim Projesi’, dayanışma temelli, sürdürülebilir ve kapsayıcı bir anlayışıyla kadın emeğinin hak ettiği değeri bulması için iyi örnekler yaratmaya devam ediyor. Proje kapsamında geçen yıl Zonguldak Karaelmas Kadın Kooperatifi ve İstanbul Sarıyer Kadın Kooperatifi desteklendi.
Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (KEDV) Hakkında:
Kâr amacı gütmeyen bir sivil toplum kuruluşu olan KEDV, 1986 yılından bu yana, yoksulluk ve eşitsizliklerin var olmadığı güçlü bir toplum oluşturmaya katkıda bulunmak amacıyla, kadınların yaşamlarını iyileştirme çabalarına destek olmak ve yerel kalkınmadaki liderliklerini güçlendirmek için çalışmaktadır. Bu doğrultuda bireysel ve kolektif kapasite geliştirme, kooperatifleşme, ekonomik güçlenme ve afet/göç alanlarında programlar yürütmektedir.
Dar gelirli kadınların yoksullukla mücadeledeki uzmanlıklarına, ailelerini ve toplumu geliştirme, dönüştürme güçlerine olan inancıyla KEDV; yerel yönetimler ve toplumdaki diğer aktörlerle iş birliği yaparak, ilkeli bir ortaklık anlayışıyla çalışmakta, tüm projelerini kadınların ve çevrelerinin sinerjisiyle geliştirmektedir. www.kedv.org.tr